مدیریت در میدان

کتاب «حوالی احمد؛ هجده روایت از شهید احمد کاظمی» به قلم فائضه غفارحدادی، شخصیت احمد کاظمی را در ابعاد و شرایط مختلف به مخاطب نشان می‌دهد. قسمت مهمی از شخصیت این فرمانده شجاع، سبک مدیریتی و منحصربه‌فرد او بود.

شناخت یک فرمانده فقط از مسیر روایت‌های مربوط به عملیات‌ها و میدان جنگ شکل نمی‌گیرد؛ گاهی شیوه مواجهه او با یک مسئله، نوع ارتباطش با نیروها، میزان حساسیتش نسبت به جزئیات یا تصمیمی که در یک موقعیت دشوار می‌گیرد، تصویری روشن‌تر از سبک مدیریتی او به دست می‌دهد. کتاب «حوالی احمد» با تکیه بر ۱۸ روایت متفاوت و بکر از زندگی شهید احمد کاظمی، بخشی از این ویژگی‌ها را پیش روی مخاطب قرار داده است.

بر اساس روایت‌های این کتاب، شهید کاظمی مدیریت را از میدان دنبال می‌کرد. به گزارش دیگران اکتفا نمی‌کرد و شخصاً برای بررسی شرایط مجموعه‌ها حضور پیدا می‌کرد. بازدیدهای سرزده و ناشناس و قرار گرفتن در شرایط نیروها، از جمله روایت‌هایی است که نشان می‌دهد برای او شناخت واقعیت، بدون حضور در صحنه امکان‌پذیر نبود.

این حضور میدانی در کنار آینده‌نگری قرار داشت. شهید کاظمی در تصمیم‌های خود تنها به مسائل روزمره فکر نمی‌کرد و برای شرایط سخت آینده سازمان نیز برنامه داشت. تشخیص فرصت‌ها، نگاه بلندمدت و تلاش برای آماده کردن مجموعه برای آینده، بخش دیگری از تصویری است که ۱۸ روایت «حوالی احمد» از شیوه مدیریتی او ارائه می‌کنند.

در این روایت‌ها، توجه به جزئیات نیز جایگاه ویژه‌ای دارد. کنترل دقیق سیستم‌ها، نظارت بر بخش‌های مختلف مجموعه و توجه به نگهداری تجهیزات، نشان‌دهنده مدیریتی است که جزئیات را از مسائل اصلی جدا نمی‌دانست. نظم و انضباط سازمانی نیز از همین نگاه سرچشمه می‌گرفت؛ به‌گونه‌ای که برای امور مختلف زمان‌بندی مشخص داشت و همه چیز را دارای حساب و کتاب می‌خواست.

اما در شیوه مدیریتی شهید کاظمی، سازمان بدون انسان معنا نداشت. شناخت دقیق نیروها، توجه به نیازهای رفاهی آنان، محبت به سربازان و همراهی با نیروها در زندگی و میدان، بخش دیگری از روایت‌های کتاب است. او به جوانان اعتماد می‌کرد، به آنان میدان می‌داد و مسئولیت‌ها را متناسب با توانایی افراد واگذار می‌کرد.

این اعتماد البته به معنای رها کردن مسئولیت نبود. شهید کاظمی اختیار می‌داد، اما نظارت را کنار نمی‌گذاشت و عملکرد مجموعه‌ها را پیگیری می‌کرد. از سوی دیگر، در موقعیت‌های دشوار، سرعت و قاطعیت در تصمیم‌گیری را ضروری می‌دانست و مسئولیت تصمیم‌های خود را نیز می‌پذیرفت.

یکی دیگر از وجوهی که در روایت‌های «حوالی احمد» دیده می‌شود، الگو بودن فرمانده برای نیروهاست. او خود را از سخت‌ترین کارها کنار نمی‌کشید و بیش از دیگران کار می‌کرد. به همین دلیل، در سبک رهبری او «بیا» جای «برو» را می‌گرفت؛ یعنی فرمانده پیش از دیگران وارد میدان عمل می‌شد.

تحول‌گرایی و نوآوری، حساسیت نسبت به اموال سازمان و بیت‌المال و تلاش برای ساده و کارآمد کردن ساختارها نیز از دیگر ویژگی‌هایی است که در این روایت‌ها به چشم می‌خورد. در کنار همه اینها، نگاه ارزشی و الهی جایگاه مهمی در رفتار مدیریتی شهید کاظمی داشت؛ به‌گونه‌ای که رضای خدا را بر منافع شخصی مقدم می‌کرد و همواره نسبت میان عمل خود و رضای الهی را مورد توجه قرار می‌داد.

بر این اساس، ۱۲ ویژگی از شیوه مدیریتی شهید احمد کاظمی در این مجموعه روایت‌ها برجسته شده است: مدیریت میدانی و حضور در صحنه، آینده‌نگری و تفکر راهبردی، جزئی‌نگری و نظارت دقیق، انضباط سازمانی، انسان‌محوری و توجه به نیروها، الگوسازی از طریق عمل، تحول‌گرایی و نوآوری، جوان‌گرایی و کشف استعدادها، تفویض اختیار همراه با نظارت، سلامت مالی و صیانت از بیت‌المال، تصمیم‌گیری سریع و قاطع و مدیریت ارزشی و الهی.

کتاب «حوالی احمد» با تکیه بر همین روایت‌های متنوع، تلاش می‌کند تصویری نزدیک‌تر و چندوجهی‌تر از این فرمانده شهید ارائه دهد؛ تصویری که در آن، احمد کاظمی تنها یک فرمانده در میدان جنگ نیست، بلکه شخصیتی است که شیوه مواجهه‌اش با انسان‌ها، سازمان و مسئولیت، بخش مهمی از شخصیت او را شکل می‌دهد.